কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস আৰু বিকাশঃ ভাবি চাওকচোন! কম্পিউটাৰ অবিহনে এদিন পাৰ কৰিব পাৰিবনে?
ধৰি লওক, আজি ৰাতিপুৱা সাৰ পাই আপুনি দেখিলে যে পৃথিৱীৰ সকলো কম্পিউটাৰ হঠাতে বন্ধ হৈ গৈছে। আপোনাৰ হাতত থকা স্মাৰ্টফোনটো (যিটো আচলতে এটা সৰু কম্পিউটাৰ) অন হোৱা নাই, বেংকৰ এটিএম (ATM) মেচিনবোৰ বিকল হৈ পৰিছে, গুৱাহাটীৰ বাছ বা ট্ৰেইনৰ অনলাইন টিকট কটা বন্ধ, আনকি পাণ-দোকানত গুগল-পে (GPay) কৰিবলৈকো কোনো ছাৰ্ভাৰ নাই! কেনেকুৱা লাগিব পৰিস্থিতিটো? সঁচাকৈয়ে, চকুৰ পচাৰতে সমগ্ৰ মানৱ সভ্যতা স্তব্ধ হৈ পৰিব।
আজি ২০২৬ চনৰ এই ডিজিটেল যুগত কম্পিউটাৰ আমাৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে। আমাৰ শৰীৰত যেনেকৈ তেজৰ প্ৰবাহে আমাক জীয়াই ৰাখে, ঠিক তেনেকৈ কম্পিউটাৰ হৈছে আধুনিক পৃথিৱীখনৰ ‘ডিজিটেল ৰক্তকোষ’। ই আমাৰ কাম কৰাৰ ধৰণ, মানুহৰ লগত যোগাযোগ কৰাৰ মাধ্যম আৰু তথ্য আহৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আনিছে। আৱিষ্কাৰৰ সময়ত একোটা বিশাল কোঠাৰ আকাৰৰ মেচিনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, আজি আমি পকেটত কঢ়িয়াই লৈ ফুৰা চিকচিকিয়া আৰু শক্তিশালী গেজেটৰ ৰূপলৈকে— কম্পিউটাৰৰ এই বিবৰ্তণৰ যাত্ৰা সঁচাকৈয়ে ৰোমাঞ্চকৰ।
আজিৰ এই বিস্তৃত ব্লগ পোষ্টটোত আমি কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস, ইয়াৰ মূল উপাদান, সমাজত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু অনাগত ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে একেবাৰে সহজ অসমীয়া ভাষাত জানিবলৈ চেষ্টা কৰিম। কিয়নো, কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস আৰু বিকাশৰ কথা আজিৰ ডিজিটেল যুগত জানি থোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস: এবাকাছৰ পৰা পকেটৰ যাদুলৈ (History of Computer in Assamese)
কম্পিউটাৰৰ ইতিহাস এদিনতে গঢ় লৈ উঠা নাই। ই হৈছে হেজাৰ হেজাৰ বছৰৰ মানৱীয় প্ৰচেষ্টাৰ ফল।
- এবাকাছ (Abacus): প্ৰাচীন কালত মানুহে হিচাপ-নিকাচ কৰিবলৈ ‘এবাকাছ’ নামৰ এবিধ সৰল যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাঠৰ ফ্ৰেমত গুটি লগোৱা এই যন্ত্ৰটোকেই কম্পিউটাৰৰ একেবাৰে প্ৰাচীন পূৰ্বপুৰুষ বুলি ক’ব পাৰি।
- চাৰ্লছ বেবেজৰ সপোন: ১৮৩০ ৰ দশকত ব্ৰিটিছ গণিতজ্ঞ চাৰ্লছ বেবেজে (Charles Babbage) ‘এনালাইটিকেল ইঞ্জিন’ (Analytical Engine) নামৰ এটা যন্ত্ৰৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁৰ এই ধাৰণাটোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই আধুনিক কম্পিউটাৰৰ জন্ম হৈছিল বাবে তেওঁক ‘কম্পিউটাৰৰ পিতৃ’ (Father of Computer) বুলি কোৱা হয়।
- প্ৰথমটো ইলেক্ট্ৰনিক কম্পিউটাৰ – ENIAC (১৯৪৬): আমি জনা আধুনিক কম্পিউটাৰৰ প্ৰকৃত আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল ২০ শতিকাৰ মাজভাগত। ১৯৪৬ চনত প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ ইলেক্ট্ৰনিক কম্পিউটাৰ ‘এনিয়াক’ (ENIAC) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আপুনি জানি আচৰিত হ’ব যে, এইটো আছিল এটা বিশাল মেচিন যিয়ে প্ৰায় এটা সম্পূৰ্ণ ডাঙৰ কোঠা দখল কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল প্ৰায় ২৭,০০০-৩০,০০০ কিলোগ্ৰাম! ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিবলৈ হেজাৰ হেজাৰ ভেকুৱাম টিউব (Vacuum tubes) আৰু পাঞ্চড্ কাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই ইমানেই গৰম হৈছিল যে ইয়াক ঠাণ্ডা কৰিবলৈ বিশেষ ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল।
- মাইক্ৰ‘প্ৰচেছৰৰ যুগ: তাৰ পিছৰ দশকবোৰত ট্ৰেনজিষ্টৰ (Transistors) আৰু মাইক্ৰ’প্ৰচেছৰৰ (Microprocessors) আৱিষ্কাৰৰ ফলত কম্পিউটাৰৰ আকাৰ ক্ৰমশঃ সৰু, শক্তিশালী আৰু অধিক সুলভ হৈ আহিল। এটা সময়ত কেৱল বৈজ্ঞানিক গৱেষণাগাৰত থকা এই যন্ত্ৰটো আজি আমাৰ ঘৰে ঘৰে, পকেটত এটা পৰ্টেবল ডিভাইচ হিচাপে বিৰাজমান।
কম্পিউটাৰৰ উপাদানসমূহ: মেচিনৰ ভিতৰৰ অংগ-প্ৰত্যংগ (Parts of Computer)
মানুহৰ শৰীৰটো যেনেকৈ মগজু, চকু, কাণ আৰু হাত-ভৰিৰে গঠিত, ঠিক তেনেকৈ কম্পিউটাৰতো বিভিন্ন অত্যাৱশ্যকীয় হাৰ্ডৱেৰ (Hardware) উপাদান থাকে। এইসমূহে একেলগে কাম কৰি তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু সংৰক্ষণ কৰে। ইয়াক একেবাৰে সহজভাৱে বুজোঁ আহক:
১. চেণ্ট্ৰেল প্ৰচেছিং ইউনিট (CPU): এইটো হ’ল কম্পিউটাৰৰ ‘মগজু’। আমি দিয়া সকলো নিৰ্দেশনা চিপিইউৱে (CPU) পঢ়ি, বুজি তাৰ ফলাফল উলিয়ায়। ইণ্টেল (Intel) বা এএমডি (AMD) ৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানসমূহে নিৰ্মাণ কৰা ইণ্টেল ক’ৰ আল্ট্ৰা, এএমডি ৰাইজেন আদি প্ৰচেছৰবোৰেই হৈছে এই মগজু।
২. মেম’ৰী (RAM) আৰু ষ্ট’ৰেজ (Storage): কম্পিউটাৰৰ স্মৃতিশক্তি দুই ধৰণৰ। ‘ৰেম’ (RAM) হৈছে আপোনাৰ অফিচৰ মেজখনৰ দৰে— য’ত আপুনি বৰ্তমান কাম কৰি থকা ফাইলবোৰ মেলি থয়। মেজখন যিমান ডাঙৰ হ’ব (অৰ্থাৎ RAM যিমান বেছি হ’ব), কম্পিউটাৰে সিমান খৰটকীয়াকৈ কাম কৰিব পাৰিব। আনহাতে, হাৰ্ড ড্ৰাইভ (HDD) বা ছলিড ষ্টেট ড্ৰাইভ (SSD) হৈছে এটা ‘গুডাম’ৰ দৰে, য’ত আপোনাৰ সকলো তথ্য, ফটো, ভিডিঅ’ স্থায়ীভাৱে সংৰক্ষণ কৰি ৰখা হয়।
৩. ইনপুট ডিভাইচ (Input Devices): যিবোৰ সঁজুলিৰ জৰিয়তে আমি কম্পিউটাৰক নিৰ্দেশ দিওঁ (মানুহৰ ক্ষেত্ৰত উদাহৰণ স্বৰূপে আমাৰ চকু বা কাণ)। কিবৰ্ড (Keyboard), মাউছ (Mouse), মাইক্ৰ’ফোন আদি হৈছে ইনপুট ডিভাইচ।
৪. আউটপুট ডিভাইচ (Output Devices): কম্পিউটাৰে নিজৰ কাম শেষ কৰাৰ পাছত যিবোৰ সঁজুলিৰ জৰিয়তে আমাক ফলাফল দেখুৱায় সেইবোৰেই হৈছে আউটপুট ডিভাইচ। যেনে— মনিটৰৰ (Monitor) স্ক্ৰীণ, প্ৰিণ্টাৰ (Printer) বা স্পীকাৰ (Speaker) আদি।
কম্পিউটাৰৰ প্ৰকাৰ: প্ৰয়োজন অনুসৰি ভিন ভিন ৰূপ (Types of Computer)
আমাৰ দৈনন্দিন প্ৰয়োজন অনুসৰি ডিজাইন কৰা কেইবাপ্ৰকাৰৰ কম্পিউটাৰ সম্প্ৰতি বজাৰত উপলব্ধ:
- ব্যক্তিগত কম্পিউটাৰ (PC / Desktop): এইবোৰ সাধাৰণতে অফিচ বা ঘৰৰ মেজত ৰাখি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণ কম্পিউটিং কাম, টাইপিং বা গেম খেলাৰ বাবে এইবোৰ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
- লেপটপ আৰু স্মাৰ্টফোন (Laptop/Smartphone): লেপটপসমূহে আমাক পৰ্টেবিলিটি (Portability) বা কঢ়িয়াই নিব পৰা সুবিধা প্ৰদান কৰে। আনহাতে, আজিৰ স্মাৰ্টফোনবোৰো একোটা সৰু লেপটপৰ সমকক্ষ শক্তিশালী কম্পিউটাৰ।
- চাৰ্ভাৰ কম্পিউটাৰ (Server Computer): এইবোৰ হৈছে অতি শক্তিশালী কম্পিউটাৰ যিয়ে ইণ্টাৰনেটৰ জগতখন চলাই ৰাখে। উদাহৰণস্বৰূপে, আপুনি যেতিয়া ‘Axomiyat.com’ ৱেবছাইটটো খোলে, তেতিয়া পৃথিৱীৰ ক’ৰবাত থকা এটা চাৰ্ভাৰ কম্পিউটাৰৰ পৰাই তথ্যখিনি আপোনাৰ ম’বাইললৈ আহে।
- ছুপাৰ কম্পিউটাৰ (Supercomputer): এইবোৰ পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত আৰু শক্তিশালী কম্পিউটাৰ। বৈজ্ঞানিক গৱেষণা, মহাকাশ বিজ্ঞান, বতৰৰ আগজাননী বা জটিল চিমুলেচনৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আমাৰ অসমৰ গুৱাহাটীস্থিত আই আই টি (IIT Guwahati) তো ‘পৰম ইশান’ বা ‘পৰম শিৱায়’ৰ দৰে শক্তিশালী ছুপাৰ কম্পিউটাৰ আছে।
ইণ্টাৰনেট আৰু নেটৱৰ্কিং: বিশ্বক একত্ৰিত কৰা জালখন (Internet & Networking)
ইণ্টাৰনেট হ’ল কম্পিউটাৰৰ ইতিহাসত মানুহে লাভ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতিৰ অন্যতম। সহজ কথাত ক’বলৈ গ’লে, পৃথিৱীৰ কোটি কোটি কম্পিউটাৰক এডাল অদৃশ্য সূতাৰে বান্ধি ৰখা জালখনেই হৈছে ইণ্টাৰনেট।
আজিৰ পৰা ৩০ বছৰ আগতে গুৱাহাটীত বহি আমেৰিকাৰ কোনো এটা লাইব্ৰেৰীৰ কিতাপ এখন পঢ়াটো সপোন আছিল। কিন্তু আজি ইণ্টাৰনেটে পাৰস্পৰিক যোগাযোগ, জ্ঞান আহৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া, ব্যৱসায় পৰিচালনা ব্যৱস্থাৱলী অথবা নিজকে মনোৰঞ্জন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক অমূল্য ৰূপান্তৰ ঘটাইছে। ছ’চিয়েল মিডিয়া, অনলাইন বেংকিং, ই-মেইল, অনলাইন ক্লাছ— এই সকলোবোৰ ইণ্টাৰনেট নামৰ এই যাদুৰ জালখনৰ বাবেই সম্ভৱ হৈছে।
সমাজৰ ওপৰত কম্পিউটাৰৰ প্ৰভাৱ (Impact of Computer on Society)
কম্পিউটাৰে সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰতে ইমানেই গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে যে ইয়াক শব্দৰে বৰ্ণনা কৰা কঠিন।
- শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা: ক’ৰোনা মহামাৰীৰ সময়ত কম্পিউটাৰ আৰু ইণ্টাৰনেটে অনলাইন ক্লাছৰ জৰিয়তে শিক্ষাব্যৱস্থাক জীয়াই ৰাখিছিল। চিকিৎসালয়সমূহত (যেনে GMCH বা যিকোনো আধুনিক নাৰ্ছিং হোমত) ৰোগীৰ তথ্য ৰখাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জটিল অস্ত্ৰোপচাৰলৈকে কম্পিউটাৰৰ ব্যৱহাৰ অপৰিহাৰ্য।
- ব্যৱসায় আৰু বিত্তীয় লেনদেন: বেংকত দীঘলীয়া শাৰীত থিয় হোৱা দিন এতিয়া আৰু নাই। কম্পিউটাৰে উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰিছে। আজি অসমৰ এখন সৰু গাঁৱৰ গেলামালৰ দোকানতো মানুহে কিউ আৰ কড (QR Code) স্কেন কৰি মোবাইল কম্পিউটিঙৰ জৰিয়তে ধনৰ লেনদেন কৰিব পাৰে।
- যোগাযোগ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ: কম্পিউটাৰে ক্ষণিকতে বিশ্বব্যাপী সংযোগ স্থাপন কৰিছে। ঘৰত বহিয়েই (Work from Home) আজি এজন অসমীয়া যুৱকে বেংগালুৰু বা আমেৰিকাৰ কোম্পানীৰ হৈ কাম কৰিব পাৰিছে।
ভৱিষ্যতৰ কম্পিউটাৰ: উদীয়মান প্ৰৱণতাসমূহ (Emerging Trends in 2026)
প্ৰযুক্তিৰ উন্নতি কেতিয়াও ৰৈ নাথাকে। ২০২৬ চনত থিয় দি আমি কম্পিউটাৰৰ এক নতুন আৰু ৰোমাঞ্চকৰ ভৱিষ্যতৰ সাক্ষী হৈছোঁ:
১. কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (Artificial Intelligence / AI): এআই আৰু মেচিন লাৰ্নিঙে তথ্য বিশ্লেষণ আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত এক বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আনিছে। চাটজিপিটি (ChatGPT) বা গুগল জেমিনিৰ (Google Gemini) দৰে এআই-য়ে এতিয়া মানুহৰ দৰেই ভাবিব আৰু উত্তৰ দিব পাৰে।
২. কোৱাণ্টাম কম্পিউটিং (Quantum Computing): এইটো কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ পৰৱৰ্তী ডাঙৰ খোজ। আজিৰ পৰম্পৰাগত কম্পিউটাৰতকৈ কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰে জটিল সমস্যাসমূহ চেকেণ্ডৰ ভিতৰতে দ্ৰুত সমাধান কৰাৰ ক্ষমতা ৰাখে।
৩. ইণ্টাৰনেট অৱ থিংছ (Internet of Things – IoT): কেৱল কম্পিউটাৰেই নহয়, এতিয়া আমাৰ ঘৰৰ টিভি, ফ্ৰিজ, এচি (AC), আনকি হাতৰ স্মাৰ্টৱাচটোও ইণ্টাৰনেটৰ লগত সংযুক্ত। অফিচৰ পৰা ওলোৱাৰ আগতেই ম’বাইলৰ এটা বুটাম টিপিয়েই ঘৰৰ এচিটো অন কৰি দিব পৰা প্ৰযুক্তিয়েই হৈছে IoT, এই প্ৰযুক্তিয়ে কম্পিউটাৰক আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে আৰু অধিক ওচৰ চপাই আনিছে।
উপসংহাৰ
কম্পিউটাৰে অনস্বীকাৰ্যভাৱে আমাৰ পৃথিৱীখনক সম্পূৰ্ণৰূপে ৰূপান্তৰিত কৰিছে। ইয়াৰ ফলত আমি আমাৰ দৈনন্দিন কামবোৰ অধিক দক্ষতাৰে আৰু কম সময়ত সম্পন্ন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছোঁ। হাতৰ মুঠিতে পৃথিৱীৰ সকলো তথ্য লাভ কৰিব পাৰিছোঁ তথা সমগ্ৰ বিশ্বৰ মানুহৰ সৈতে যিকোনো স্থানৰ পৰাই মুহূৰ্ততে সংযোগ স্থাপন কৰিব পৰা হৈছোঁ।
এটা কোঠা ভৰোৱা বিশাল মেচিনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আজিৰ অত্যাধুনিক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ (AI) প্ৰযুক্তিলৈকে কম্পিউটাৰৰ এই অবিৰাম বিকাশ সঁচাকৈয়ে বিস্ময়কৰ। কিন্তু আমি সদায় মনত ৰখা উচিত যে, কম্পিউটাৰ যিমানেই শক্তিশালী নহওক কিয় ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা মানুহৰ মগজুটোৱেই হৈছে পৃথিৱীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ‘ছুপাৰ কম্পিউটাৰ’। কম্পিউটাৰ আমাৰ সহায়কহে, আমাৰ পৰিচয় নহয়।
আপোনাৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতা কি আছিল?
আপুনি জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেতিয়া কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বা দেখিছিল, মনত আছেনে? আপোনাৰ সেই অভিজ্ঞতা তলত কমেন্ট কৰি আমাক নিশ্চয় জনাওক! যদি এই লেখাটো পঢ়ি ভাল পালে, তেন্তে ছ’চিয়েল মিডিয়াত আপোনাৰ বন্ধু-বৰ্গৰ সৈতে শ্বেয়াৰ কৰিবলৈ নাপাহৰিব।
অসমীয়া ভাষাত প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ এনেকুৱা আকৰ্ষণীয় আৰু তথ্যসমৃদ্ধ খবৰসমূহ অতি সহজকৈ পঢ়িবলৈ আজিয়েই ভিজিট কৰক আমাৰ ৱেবছাইট Axomiyat.com।
